Drugging er ikki óvanligt. Tað hendir ikki bara á klubbum í stórbýum. Og tað er ikki tín skyld. Vit eru ein ungdómsrørðsla, ið arbeiðir fyri tryggari náttarlívi — saman.
Orðið fevnir um nógv meira enn stereotyputa myndin av einum fremmandum, sum koyrir eina pillu í drykkin í einari bar. Tað fevnir um allar støður, har eitt rúsandievni kemur í kroppin uttan títt greiða samtykki — eisini tá onkur heldur fram at stoyta meira alkohol í teg, hóast tú longu hevur sagt nei.
Alt, sum verður sett í kroppin hjá einum persóni uttan samtykki, er drugging. Alkohol er eitt grátt øki. At leggja trýst á fólk at drekka meira enn tey vilja — tað er eisini drugging.
Eyðkennini eru treytað av, hvat varð nýtt. Danska Giftlinjen býtir tey í tvey høvuðsmynstur. Um atburðurin hjá einum vini broytist brádliga og ikki samsvarar við, hvussu nógv viðkomandi í veruleikanum hevur drukkið — lítið á kenslunar hjá tær.
Fimm ting, í hesi røð. Royn ikki at loysa tað einsamøll/allur.
Um ein persónur missir vitið, hevur trupult við at anda, er ógvuliga ørkymlaður, ella ikki er førur fyri at ansa eftir sær sjálvum — ring beinanvegin. Bíða ikki fyri at síggja, um tað batnar/vesnar.
Far á eitt tryggari stað — eitt stillari horn, fyrstuhjálp á staðnum, ella út, um teimum tørvar luft. Syrg fyri, at tey sita upprætt. Tosa við tey. Legg til merkis, nær eyðkennini byrjaðu.
Um tað ikki er ein 112-støða, men okkurt kennist galið, ring til +45 82 12 12 12. Danska Giftlinjen er opin alt samdøgrið fyri alt ríkið, eisini Grønland og Føroyar. Sjúkrarøktarfrøðingar hjálpa tær at meta um, hvat skal gerast næst.
Bartendarar, duravørðir og vaktir kunnu hjálpa við at fáa persónin í trygd, kanna videoupptøkur og forða gerandanum frá av at fara avstað. Tey vilja fegin vita av tí — drugging er eisini ring reklama fyri teirra stað.
Bert 3% av teimum, sum verða útsett fyri drugging, melda tað til løgregluna. Tí kunnu tey almennu tølini framvegis vera sera lág. Ein fráboðan kann hjálpa næsta persóninum — og tú kanst eisini hava rætt til eina kanning á sjúkrahúsi, sum skjalfestir, hvat hendi.
Fyribyrging snýr seg ikki um at siga við offur, hvat tey skuldu havt gjørt. Tað snýr seg um, at ein vinabólkur frammanundan ger av at ansa eftir hvørjum øðrum — hvørja ferð tit fara út.
Áðrenn tit fara út, semjist um eitt klokkuslett, tá øll skriva í bólkprátið. Um onkur tagnar, fara tit at leita.
Um tit komu saman, er best at tit eisini fara heim saman. Ella deilið ein taxa og skriva, tá ið tit eru komin heim.
Ein hond yvir glasið, eitt undirlag, eitt lok. Um tú fórt frá tí — ella ikki sást tað verða stoytt upp — er tyggast at fáa tær eitt nýtt. Eingin dramatikkur.
Um ein vinur ikki tykist til at vera seg sjálvs — trúgv tí. Tað er ikki tín uppgáva at seta diagnosu. Tað er tín uppgáva at verða hjá teimum.
Legg 112 og Giftlinjen (+45 82 12 12 12) inn á telefonina, áðrenn vikuskiftið byrjar. Tað kanst tú at vera glað/ur fyri seinni.
Tak evnið drugging upp við vinir tínar nú — ikki aftaná. Samrøðan áðrenn tit fara út er ein partur av fyribyrgingini. Hendan síðan er nakað, tú kanst senda víðari.
Drugging í náttarlívinum kemur sjáldan á forsíðurnar, men gongdin í tølunum hevur peikað sama veg í nærum eitt tíggjuár. Hesi tølini eru orsøkin til, at VAKIN er til.